Blog - spory

Nieodpłatne świadczenia – spór rozstrzygnięty? Orzeczenie Trzybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2014 r.

DATA PUBLIKACJI: 14.11.2014

Spór między pracodawcami (występującymi w roli płatników) a organami podatkowymi o kwalifikację nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracowników ma długą historię. Dotyczył on różnorodnych kategorii nieodpłatnych świadczeń jak spotkania integracyjne, ubezpieczenia, pakiety medyczne, transport do pracy czy kursy szkoleniowe. Choć orzecznictwo sądów administracyjnych w ostatnich latach udzieliło jednoznacznych odpowiedzi na niektóre z problemów pojawiających się w związku z nieodpłatnymi świadczeniami, to w wielu obszarach pracodawcy nadal nie wiedzieli jak kwalifikować konkretne, nieodpłatne świadczenia.

W dniu 8 lipca 2014r. Trybunał Konstytucyjny w ramach postępowania wszczętego na wniosek Konfederacji Lewiatan orzekł, że art. 12 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 3 w związku z art. 11 ust. 2-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych  rozumiane w ten sposób, że „inne nieodpłatne świadczenie” oznacza wyłącznie przysporzenie majątkowe o indywidualnie określonej wartości, otrzymane przez pracownika, są zgodne z art. 2 w związku z art. 217 konstytucji. Tak sformułowane orzeczenie Trybunału potwierdza wcześniej już wyrażany pogląd, że nie każde nieodpłatne świadczenie spełnione przez pracodawcę na rzecz pracownika jest świadczeniem podlegającym podatkowi dochodowemu.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego niesie za sobą praktyczne konsekwencje dla pracodawców, którzy jako płatnicy zobowiązania są obliczyć i pobrać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym także z tytułu nieodpłatnych świadczeń? W pewnym zakresie tak. Trybunał konstytucyjny określił przesłanki, które pozwalają uznać, że pracownik uzyskał przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, Trybunał Konstytucyjny odniósł się do szeregu konkretnych sytuacji faktycznych wyjaśniając, które powinny zostać zakwalifikowany jako przychód pracownika z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

Po pierwsze, Trybunał zwrócił uwagę, że świadczenia w naturze oraz nieodpłatne świadczenia traktowane są jako przychód czyli korzyść majątkowa w momencie ich otrzymania w odróżnieniu od pieniędzy i wartości pieniężnych. Wspomniana korzyść majątkowa może wystąpić zarówno poprzez powiększenie aktywów jak i zaoszczędzenie wydatków.

Po drugie, Trybunał podkreślił, iż za przychód pracownika mogą być uznane takie świadczenia, które:

1) zostały spełnione za zgodą pracownika, dobrowolnie

2)zostały spełnione w jego interesie oraz przyniosły mu korzyść – nie w interesie pracodawcy

3) korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi– nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

Po trzecie, w orzeczeniu Trybunał odniósł się również do konkretnych przypadków nieodpłatnych świadczeń wyjaśniając, które należy zakwalifikować jako przychód pracownika:

  • pakiety medyczne i ubezpieczenia – Trybunał stanął na podobnym stanowisku jak sądy administracyjne i orzekł, że pakiety medyczne i ubezpieczenia powinny być kwalifikowane jako przychód pracownika.
  • kursy językowe – Trybunał uznał, że kursy językowe należy kwalifikować jako przychód pracownika.
  • wyjazdy integracyjne i „kursokonferencje” – Trybunał uznał, że różnego typu „kursokonferencje” i wyjazdy integracyjne nie mogą być uznane za przychód pracownika. W ocenie Trybunału pracownik nie uzyskuje korzyści, choćby w postaci zaoszczędzonego wydatku, ponieważ z własnej woli nie wziąłby udziału w tego typu wydarzeniu.
  • okazjonalne uczestnictwo w obiedzie czy kolacji –  podobnie jak w przypadku różnego typu wyjazdów integracyjnych Trybunał uznał, że pracownik z własnej woli nie wziąłby udziału w tego typu wydarzeniu, więc nie można zakwalifikować go do jego przychodu.
  • dowóz do pracy – Trybunał uznał, że dowóz do pracy powinien zostać zakwalifikowany jako przychód pracownika.

Należy pamiętać, że nie można automatycznie kwalifikować powyższych świadczeń jako przychodu pracownika. Każde z nich należy poddać ocenie pod kątem wymienionych przez Trybunał przesłanek. Jako przykład, Trybunał przywołał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że wykupienie wymaganego przez przepisy prawa pracy ubezpieczenia nie stanowi przychodu dla pracownika, ponieważ jest „ściśle związane jest z realizacją przedmiotu działalności pracodawcy”.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nie da się stworzyć enumeratywnej listy nieodpłatnych świadczeń, a ich katalog stale się rozrasta. Stąd, każdy sytuację należy analizować oddzielnie pod kątem wytycznych, które zaprezentował Trybunał.

 

TAGI: ,

Polecane artykuły :